Enkele hoogtepunten uit het nieuwe Franse contractenrecht

29 september 2016

Op 1 oktober 2016 treedt het nieuwe Franse verbintenissenrecht in werking op grond van de ordonnance n°2016-131 « portant réforme du droit des contrats, du régime général et de la preuve des obligations ».

Naast een geheel nieuwe nummering van de Code Civil, bekrachtigt deze wetshervorming op bepaalde punten de standvastige rechtspraak en worden nieuwe oplossingen geïntroduceerd.

Hieronder treft u een korte samenvatting aan van een aantal belangrijke wijzigingen aangaande het Franse contractenrecht.
In een volgend artikel zullen wij nader ingaan op andere markante wijzigingen op het gebied van verbintenissen in het algemeen en bewijsmiddelen.

Tijdens de onderhandelingen: een algemene informatie- en geheimhoudingsplicht:

Het nieuwe artikel 1112-1 CC legt toekomstige contractspartijen vanaf 1 oktober 2016 een dwingendrechtelijke, algemene informatieplicht op : « Celle des parties qui connaît une information dont l’importance est déterminante pour le consentement de l’autre doit l’en informer dès lors que, légitimement, cette dernière ignore cette information ou fait confiance à son cocontractant. » (of, vrij vertaald: de partij die over informatie beschikt die voor de wilsovereenstemming van de andere bepalend is, moet hem daarover inlichten vanaf het moment dat deze andere partij deze informatie rechtmatig niet heeft of vertrouwt op zijn wederpartij.)
Indien aan deze informatieplicht niet wordt voldaan en dit leidt tot een « vice du consentement » (gebrek aan wilsovereenstemming) kan de overeenkomst worden vernietigd.

Het nieuwe artikel 1112-2 CC introduceert tevens een algemene geheimhoudingsplicht, maar het is raadzaam om een duidelijk eigen bepaling op te nemen om precies aan te geven welke informatie als vertrouwelijk moet worden beschouwd.

Moment en plaats van het ontstaan van het contract:

Het nieuwe artikel 1121 CC geeft prioriteit aan de « ontvangst van de acceptatie » theorie teneinde de plaats en datum van totstandkoming van de overeenkomst te bepalen:« Le contrat est conclu dès que l’acceptation parvient à l’offrant. Il est réputé l’être au lieu où l’acceptation est parvenue. » (oftewel : het contract komt tot stand zodra de acceptatie door de bieder wordt ontvangen en wel ter plaatse waar die acceptatie aankomt).

Bijvoorbeeld als een verkoper uit Den Haag op 1 oktober een e-mail stuurt met een offerte aan een persoon die in Parijs woont en de offerte wordt geaccepteerd per mail die op 3 oktober door de verkoper wordt ontvangen, wordt het contract geacht op 3 oktober in Den Haag te zijn afgesloten.

Dit artikel (1121 CodeCivil) is echter niet dwingendrechtelijk en partijen kunnen dus een bepaling in het contract opnemen.

Tenslotte voorziet het nieuwe artikel 1122 CC in de mogelijkheid een bedenktijd te voorzien (termijn waarbinnen degene die een offerte ontvangt deze niet kan accepteren) of een annuleringstermijn (waarbinnen men kan terugkomen op de overeenkomst).

« Actions interrogatoires »:

Deze 3 – nieuwe – acties zijn bedoeld om latere conflicten te voorkomen.

  1. In geval van twijfel of de partij die een voorrangsrecht heeft (pacte de préférence) deze wil gebruiken, kan de derde op grond van artikel 1123, alinea’s 3 en 4 CC de partij schriftelijk vragen om zich binnen een door hem vastgestelde, redelijke termijn te bevestigen dat hij een dergelijk voorrangsrecht geniet en of hij daar gebruik van wenst te maken.

  2. In geval van twijfel over de bevoegdheden van degene die het contract gaat tekenen, kunnen de andere contractspartijen, op grond van artikel 1158 CC schriftelijk aan de partij die wordt vertegenwoordigd vragen om binnen een door hem vastgestelde, redelijke termijn, te bevestigen dat de vertegenwoordiger inderdaad bevoegd is deze overeenkomst te tekenen.

  3. In geval van twijfel over een eventuele (relatieve) nietigheid, voorziet artikel 1183 CC in de mogelijkheid om deze op te heffen:
    Er zijn echter 3 cumulatieve voorwaarden:
    • De nietigheidsgrond bestaat niet langer;
    • De nietigheid is niet dwingendrechtelijk;
    • Het schriftelijk verzoek vermeldt uitdrukkelijk dat als er binnen 6 maanden geen procedure met betrekking tot de nietigheid aanhangig wordt gemaakt, het contract geacht wordt bekrachtigd te zijn.

Duidelijk gebrek aan evenwicht in standaardcontracten

Het nieuwe artikel 1171 CC voorziet erin dat in standaardovereenkomsten « toute clause qui crée un déséquilibre significatif entre les droits et obligations des parties au contrat est réputée non écrite », oftewel: een bepaling die duidelijk het evenwicht tussen de rechten en plichten van de contractspartijen verbreekt, wordt geacht niet geschreven te zijn.
Ditzelfde artikel stelt dat « L’appréciation du déséquilibre significatif ne porte ni sur l’objet principal du contrat ni sur l’adéquation du prix à la prestation. », oftewel : het gebrek aan evenwicht betreft noch het onderwerp van het contract, noch de prijs.

Een « zwakkere » partij heeft er aldus belang bij om het contract dat zij heeft getekend te laten bestempelen tot « standaardovereenkomst ».

Wijziging met betrekking tot onvoorziene omstandigheden:

Het nieuwe artikel 1195 CC komt terug op de (zeer oude) rechtspraak Canal de Craponne (Hoge Raad 6 mars 1876), en voorziet erin dat de contractspartijen (onder bepaalde voorwaarden) hun contract kunnen aanpassen in geval van onvoorziene wijzigingen in de omstandigheden.

Wij staan ter beschikking voor verdere uitleg.

Marinka SCHILLINGS 
Attorney at law (Paris bar)